Onderzoek en publicaties

Publicaties in het kader van Curriculum.nu

In maart 2018 is een ontwikkelteam in het kader van Curriculum.nu aan de slag gegaan met de herziening van het schoolvak Nederlands. De Meesterschapsteams Nederlands volgen deze ontwikkelingen nauwgezet en op een constructief-kritische manier. Daartoe hebben zij een aantal visiedocumenten en flankerende artikelen gepubliceerd, alsmede feedback geleverd op de tussenproducten. Dit is een overzicht, in chronologische volgorde:

  • Uit januari 2016 stamt het het Manifest Nederlands op School, dat het resultaat was van een aantal conferenties met betrokkenen (docenten, vakdidactici en vakwetenschappers);
  • Voortbouwend op het Manifest schreven de meesterschapsteams Nederlands in februari 2018 een Visie Curriculum Nederlands Meesterschapsteams 1.5 (definitief), ter voorbereiding op de eerste werkzaamheden van het docentontwikkelteam Curriculum.nu. Kern van deze visie is de toevoeging aan het schoolvak van kennisinhouden, het benaderen van die kennisinhouden vanuit verschillende perspectieven, en de verrijking van de traditionele taalvaardigheden met algemene vaardigheden (zoals informatievaardigheden, onderzoeksvaardigheden, oordeelkundigheid en metacognitieve vaardigheden. De visie is geconcretiseerd in een nieuwe leerdoelenkaart, die ook beschikbaar is als Flyer Visie MT’s Nederlands. De leerdoelenkaart maakt de visie in één oogopslag duidelijk. De visietekst vormt ook de nadere uitwerking van het centrale begrip Bewuste Geletterdheid, dat in het Manifest al werd gelanceerd. In deze vorm is de tekst een tussenstap die wat ons betreft een denkrichting aanduidt. In het komende jaar willen we de visie verder in de details uitwerken en waar nodig op hoofdlijnen aanpassen, in samenspraak met betrokkenen. Voor de goede orde: we beperken ons hier tot het wat van het schoolvak, het hoe komt elders aan de orde.
  • Feedback op eerste tussenproduct Curriculum.nu
  • In juli 2018 schreven de meesterschapsteams Nederlands als bijlage bij hun feedback op het tweede tussenproduct van Curriculum.nu een Reflectiedocument over de Grote Opdrachten van het leergebied Nederlands. In dit document wordt de visie op het curriculum uitgebreid tot een visie op de “grote vragen” van het leergebied.

Onderzoek

De Meesterschapsteams Nederlands streven naar de concretisering, didactische operationalisering en implementatie van het algemene doel ‘bewuste geletterdheid’. Om deze reden stimuleren en ondersteunen zij onderzoek op dit gebied.  Onderzoek  kan zich bijvoorbeeld richten op de ontwikkeling van bewuste kennis, bewuste vaardigheden, of bewuste oordelen of attitude.

  • enkele onderzoeksthema’s Nederlands voor letterkunde en taalkunde/taalbeheersing (december 2016)
  • zie ook Dudoc-Alfa > Lichtingen 2014 en 2017 voor lopend onderzoek naar het schoolvak Nederlands onder de hoede van Vakdidactiek Geesteswetenschappen
  • een eerste, onvolledige inventarisatie van al het lopende onderzoek naar het schoolvak Nederlands is hier te vinden

Publicaties Meesterschapsteams Nederlands (selectie)

  • Bax, S., ‘Leren de wereld te lezen. Over het belang van de Neerlandistiek’. In: Vaktaal 2018, 1, pp. 22-23. Ook gepubliceerd in Diggit Magazine, 5-4-2018.
  • Bax, Sander: voorbereiding en redactie van TNTL-themanummer over
  • Coppen, Peter-Arno, ‘Kunnen maar ook kennen. Het schoolvak Nederlands op de schop.’ Onze Taal 87 (2018) 5.
  • Coppen, Peter-Arno, ‘Nieuwe perspectieven voor het schoolvak Nederlands’, Levende Talen Magazine (2018) 5, 49-52
  • Coppen, Peter-Arno, ‘Leerlingen maken spelletjes van schooladviezen.’ Onze Taal 87 (2018) 5.
  • Mantingh, Erwin (2017). ‘Aldus sprak Willem-Alexander. Goed luisteren naar een koning met wederkerend historisch besef’. Vaktaal 30 (2017) 2, 22-23.
  • Mantingh, Erwin, ‘De Witteweg naar een veelbelovende toekomst voor het literatuuronderwijs’. In: nl, 4-4-2018.
  • Witte, Theo, De kunst van het onderwijzen, Groningen, maart 2018.
  • Mantingh, Erwin, ‘De leerling als ontdekkingsreiziger door tekst, taal en tijd. Mi have een droom: Groningen, 2032’. Publicatie in afscheidsbundel Theo Witte [ter perse].
  • Witte,   ‘Enkele  zorgwekkende  ontwikkelingen  aangaande  het  schoolvak  Nederlands’. In Neerlandistiek 2017-07, http://www.neerlandistiek.nl/2017/06/enkele­zorgwekkende­ontwikkelingen­aangaande­het­schoolvak­nederlands/
  • Witte, Th. ‘Kanttekeningen bij de reactie van Helge Bonset op mijn notitie over ontwikkelingen in het schoolvak Nederlands’. In: Neerlandistiek, 2017-07, http://www.neerlandistiek.nl/2017/07/kanttekeningen­bij­de­reactie­van­helge­bonset­op­mijn­notitie­over­ontwikkelingen­in­het­school­vak­nederlands/
  • Peter-Arno Coppen. De meesterschapsteams Nederlands over een nieuw curriculum In: Neerlandistiek voor de klas 11-2-2018.
  • Theo Witte, Erwin Mantingh & Marjolein van Herten. Doodtij in de delta? Stand en toekomst van het Nederlandse literatuuronderwijs – In: Spiegel der letteren 59 (2017) 1, 115-143. doi: 10.2341/SDL.59.1.3259732.
  • Theo Witte. Nederlands uit het dal In: VakTaal 30 (2017) 4, 10-11.
  • Erwin Mantingh.Aldus sprak Willem-Alexander.  Goed  luisteren  naar een koning met wederkerend historisch besef –  In: VakTaal 30 (2017) 2, 22-23.
  • Theo Witte & Erwin Mantingh, BOEM! Paukeslag – Nieuw elan voor het literatuurgeschiedenisonderwijs –  Handboek literatuuronderwijs 2017-2018. Nieuw elan in literatuuronderwijs
  • Theo Witte & Erwin Mantingh. #Literatuuronderwijs2016. 30ste Conferentie Onderwijs Nederlands, Gent, 18 en 19 november 2016, 154-159
  • Peter-Arno Coppen. Beter bewust (column) –  Levende Talen Magazine 103 (2016) 7, 34-35
  • Erwin Mantingh. Laveren tegen de wind in? Het schoolvak Nederlands in beweging –  VakTaal 29 (2016) 1/2, 6-8
  • Erwin Mantingh, Theo Witte, Peter-Arno Coppen & Ton van HaaftenManifeste misverstanden Levende Talen Magazine 103 (2016) 4, 38-39